Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie powoduje automatycznego rozwiązania umowy o pracę i nie zmusza pracownika do przejścia na emeryturę. Kobieta po ukończeniu 60 lat i mężczyzna po ukończeniu 65 lat mogą nadal pracować na dotychczasowych warunkach. Rozwiązanie stosunku pracy staje się natomiast potrzebne, jeżeli pracownik chce rozpocząć pobieranie emerytury z ZUS i nadal pozostaje zatrudniony u pracodawcy, dla którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia. Po rozwiązaniu umowy i uruchomieniu emerytury można ponownie podjąć zatrudnienie, również u tego samego pracodawcy.

Czy po osiągnięciu wieku emerytalnego trzeba odejść z pracy?

Nie. Powszechny wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, alezn, ale jego osiągnięcie daje prawo do ubiegania się o emeryturę, a nie obowiązek zakończenia aktywności zawodowej.

Pracownik może więc ukończyć 60 albo 65 lat i następnego dnia normalnie przyjść do pracy. Umowa zawarta na czas nieokreślony trwa nadal, dopóki jedna ze stron jej nie rozwiąże albo nie wystąpi inne zdarzenie powodujące ustanie stosunku pracy. Umowa terminowa kończy się natomiast w terminie, na jaki została zawarta, niezależnie od wieku pracownika.

Nie trzeba również składać wniosku o emeryturę natychmiast po urodzinach. Osoba, która chce jeszcze przez rok, dwa albo kilka lat pracować bez pobierania świadczenia, może odłożyć decyzję o przejściu na emeryturę.

Dlaczego mówi się, że przed emeryturą trzeba rozwiązać umowę?

Źródłem zamieszania jest różnica między nabyciem prawa do emerytury a rozpoczęciem jej wypłaty.

Pracownik może złożyć wniosek o emeryturę, mimo że nadal jest zatrudniony. ZUS może ustalić prawo do świadczenia oraz jego wysokość. Jeżeli jednak osoba kontynuuje bez przerwy stosunek pracy z pracodawcą, u którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, wypłata świadczenia zostanie zawieszona.

Aby ZUS rozpoczął wypłatę, trzeba więc zakończyć taki stosunek pracy i przedstawić dokument potwierdzający jego rozwiązanie. Nie oznacza to konieczności definitywnego zakończenia kariery zawodowej. Chodzi o formalne przerwanie dotychczasowego zatrudnienia.

Czy można najpierw dostać emeryturę, a później wrócić do tej samej firmy?

Tak. Po rozwiązaniu dotychczasowego stosunku pracy i spełnieniu warunku potrzebnego do wypłaty świadczenia pracownik może ponownie zostać zatrudniony.

Może to być również ten sam pracodawca. Przepisy emerytalne nie wymagają, aby po przejściu na emeryturę zmieniać firmę albo całkowicie rezygnować z etatu.

W praktyce część pracowników uzgadnia więc z firmą rozwiązanie dotychczasowej umowy w związku z przejściem na emeryturę, przekazuje dokumenty do ZUS, a następnie zawiera nową umowę. Trzeba jednak pamiętać, że ponowne zatrudnienie wymaga zgody obu stron. Pracownik nie może jednostronnie zagwarantować sobie powrotu do firmy po rozwiązaniu wcześniejszej umowy.

Dlatego taki plan najlepiej ustalić z pracodawcą przed podpisaniem porozumienia albo złożeniem wypowiedzenia.

Czy wystarczy zmniejszyć etat zamiast rozwiązywać umowę?

Nie. Samo przejście z pełnego etatu na pół etatu, zmiana stanowiska, zmniejszenie liczby godzin albo podpisanie aneksu nie oznaczają rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli jest to cały czas ta sama umowa albo ten sam nieprzerwanie trwający stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą, warunek rozpoczęcia wypłaty emerytury nie zostaje spełniony.

Podobnie nie wystarczy skorzystać z urlopu bezpłatnego. Stosunek pracy nadal istnieje, mimo że przez pewien czas pracownik nie wykonuje obowiązków i nie otrzymuje wynagrodzenia.

Potrzebne jest rzeczywiste ustanie stosunku pracy, które można następnie udokumentować przed ZUS.

Jak najlepiej rozwiązać umowę przed przejściem na emeryturę?

Najwygodniejszym rozwiązaniem jest zwykle porozumienie stron przed przejściem na emeryturę?

Najw. Pracownik i pracodawca mogą wtedy wspólnie wskazać konkretną datę zakończenia zatrudnienia bez konieczności czekania na pełny ustawowy okres wypowiedzenia.

Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na porozumienie, pracownik może wypowiedzieć umowę na zwykłych zasadach. Okres wypowiedzenia zależy od stażu związanego z danym pracodawcą i może wynosić dwa tygodnie, miesiąc albo trzy miesiące.

Przy planowaniu daty przejścia na emeryturę trzeba uwzględnić sposób liczenia tych terminów. Wypowiedzenie miesięczne kończy się ostatniego dnia miesiąca, a tygodniowe w sobotę. Dokładne zasady opisuje artykuł Jak liczyć okres wypowiedzenia w dniach, tygodniach i miesiącach?.

Jeżeli pracownik chce szybko uruchomić emeryturę i jednocześnie kontynuować pracę w tej samej firmie, porozumienie stron jest zazwyczaj znacznie prostsze niż składanie trzymiesięcznego wypowiedzenia.

Jakie dokumenty są potrzebne ZUS po rozwiązaniu umowy?

Po zakończeniu zatrudnieniaiesięcznego wypowiedzenia.

Jakie dokumenty są potrzebne ZUS po rozwiązaniu umowy?

Po zakończeniu zatrudnienia pracownik otrzymuje świadectwo pracy. To jeden z dokumentów potwierdzających, że stosunek pracy rzeczywiście ustał.

Jeżeli ZUS wcześniej przyznał emeryturę, ale zawiesił jej wypłatę z powodu kontynuowania zatrudnienia, emeryt powinien zgłosić ustanie stosunku pracy i przedstawić dokument potwierdzający jego zakończenie. Pozwala to podjąć wypłatę świadczenia.

Jeżeli wniosek emerytalny składany jest dopiero po zakończeniu pracy, potrzebne dokumenty można przekazać razem z wnioskiem.

Warto sprawdzić prawidłowość dokumentacji już przy odejściu z firmy. Informacje, które powinny znaleźć się w świadectwie, opisuje poradnik Świadectwo pracy – co powinno zawierać i kiedy pracodawca musi je wydać?.

Czy trzeba rozwiązać wszystkie umowy o pracę?

Jeżeli osoba pracuje jednocześnie na etacie u kilku pracodawców i kontynuowała te stosunki pracy bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, samo odejście z jednej firmy nie wystarczy do uruchomienia wypłaty.

ZUS wskazuje, że konieczne jest rozwiązanie umów o pracę ze wszystkimi takimi pracodawcami.

Po spełnieniu tego warunku można ponownie podjąć zatrudnienie. Może to być jedna z wcześniejszych firm, kilka z nich albo zupełnie nowy pracodawca.

Inaczej wygląda działalność gospodarcza. Osoba prowadząca firmę nie musi jej zamykać ani zawieszać tylko dlatego, że chce rozpocząć pobieranie emerytury. Reguła wymagająca wcześniejszego rozwiązania dotyczy stosunku pracy.

Czy można dalej pracować bez składania wniosku o emeryturę?

Tak. Osiągnięcie 60 albo 65 lat nie powoduje automatycznej wypłaty emerytury. W typowej sytuacji potrzebny jest wniosek zainteresowanego.

Osoba może więc nadal pracować i przez pewien czas w ogóle nie pobierać świadczenia. Dalsza praca powoduje dopisywanie kolejnych składek do konta emerytalnego, a późniejsze przejście na emeryturę oznacza również podział zgromadzonego kapitału przez statystycznie krótsze dalsze trwanie życia.

Z tych powodów odroczenie emerytury może podwyższyć przyszłe świadczenie. Nie ma jednak jednej odpowiedzi, czy finansowo bardziej opłaca się poczekać, czy rozpocząć pobieranie emerytury od razu i jednocześnie pracować.

Trzeba porównać dodatkową wysokość późniejszego świadczenia z kwotą emerytur, których nie otrzyma się podczas okresu odroczenia.

Ulga dla pracującego seniora a rezygnacja z emerytury

Dodatkowym argumentem za czasowym niepobieraniem emerytury może być podatkowa ulga dla pracujących seniorów.

W 2026 roku może z niej korzystać kobieta po ukończeniu 60 lat albo mężczyzna po ukończeniu 65 lat, jeżeli nadal uzyskuje określone przychody objęte ubezpieczeniami społecznymi i mimo posiadania uprawnień nie pobiera emerytury ani innych świadczeń wskazanych w ustawie.

Zwolnienie obejmuje przychody do 85 528 zł rocznie. Może dotyczyć między innymi wynagrodzenia z etatu, określonych umów zlecenia oraz działalności gospodarczej.

Nie można więc jednocześnie pobierać zwykłej emerytury z ZUS i korzystać z ulgi dla pracującego seniora. Przy wyborze momentu rozpoczęcia świadczenia warto porównać obie możliwości.

Czy emeryt może pobierać emeryturę i pensję jednocześnie?

Tak. Po spełnieniu warunku wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy osoba, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, może ponownie pracować i jednocześnie otrzymywać emeryturę.

W przypadku zwykłej emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego nie obowiązują standardowe progi zarobkowe powodujące zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia. Można więc otrzymywać wysokie wynagrodzenie i nadal pobierać emeryturę.

Limity 70 i 130 procent przeciętnego wynagrodzenia dotyczą przede wszystkim osób pobierających wcześniejsze emerytury i niektóre renty przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

Wyjątkiem pozostaje sytuacja osoby, która nigdy nie rozwiązała wcześniejszego stosunku pracy. Wtedy problemem nie jest wysokość wynagrodzenia, lecz sam fakt kontynuowania zatrudnienia, który powoduje zawieszenie wypłaty emerytury.

Czy od pensji pracującego emeryta nadal pobiera się składki ZUS?

Tak. Sam fakt pobierania emerytury nie zwalnia pracownika zatrudnionego na umowie o pracę z ubezpieczeń społecznych.

Od wynagrodzenia nadal naliczane są składki emerytalna, rentowe, chorobowa, wypadkowa oraz zdrowotna. Pracujący emeryt nie otrzymuje więc całej kwoty brutto tylko dlatego, że posiada już prawo do świadczenia.

Wyjątek dotyczy między innymi składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Nie opłaca się ich za osoby, które ukończyły 55 lat w przypadku kobiet oraz 60 lat w przypadku mężczyzn.

Szczegółowe rozliczenie zostało opisane w artykule Emeryt na umowie o pracę – jakie składki płaci pracownik i pracodawca?.

Czy składki płacone przez pracującego emeryta przepadają?

Nie. Dalsza praca może wpływać na wysokość pobieranej emerytury.

Jeżeli po przyznaniu świadczenia emeryt nadal pracuje i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, może występować do ZUS o ponowne ustalenie wysokości emerytury z uwzględnieniem nowych składek.

W praktyce oznacza to, że można pobierać pensję i emeryturę, a jednocześnie stopniowo zwiększać świadczenie dzięki składkom odprowadzanym od dalszego zatrudnienia.

Nie dzieje się to jednak po każdej miesięcznej wypłacie wynagrodzenia automatycznie. Trzeba złożyć odpowiedni wniosek w terminie przewidzianym przez ZUS. Więcej na ten temat znajduje się w poradniku Ponowne przeliczenie emerytury – kto może złożyć wniosek i kiedy warto to zrobić?.

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego pozwala pracodawcy zwolnić pracownika?

Sam moment ukończenia 60 albo 65 lat nie powoduje wygaśnięcia umowy i nie daje pracodawcy automatycznego prawa do zakończenia zatrudnienia.

Przed osiągnięciem wieku emerytalnego pracownik może korzystać z ochrony przedemerytalnej. Co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć umowy osobie, której brakuje nie więcej niż cztery lata do wieku emerytalnego, jeżeli dotychczasowy staż pozwala jej uzyskać prawo do emerytury wraz z osiągnięciem tego wieku.

Po osiągnięciu powszechnego wieku ta szczególna ochrona wynikająca z art. 39 Kodeksu pracy co do zasady przestaje działać. Nie oznacza to jednak, że wiek staje się dowolną i wystarczającą przyczyną zwolnienia.

Pracownika nadal chronią ogólne przepisy prawa pracy, w tym zakaz dyskryminacji ze względu na wiek oraz zasady dotyczące wypowiadania umów o pracę.

Czy pracownik może pozostać w firmie przez wiele lat po 65. roku życia?

Tak. Kodeks pracy nie ustanawia ogólnego maksymalnego wieku pracownika.

Osoba może pracować w wieku 66, 70 czy 75 lat, jeżeli jest zdolna do wykonywania pracy, posiada wymagane badania oraz nie dotyczą jej szczególne przepisy związane z konkretnym zawodem.

W wielu przypadkach nie trzeba również zmieniać rodzaju umowy. Jeżeli pracownik ma umowę na czas nieokreślony, może ona być kontynuowana na dotychczasowych zasadach.

Odrębne regulacje mogą występować przy niektórych stanowiskach publicznych i zawodach, dla których ustawy szczególne przewidują własne zasady kończenia służby albo pełnienia funkcji.

Czy przechodząc na emeryturę, pracownik dostaje odprawę?

Pracownik, którego stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę, ma co do zasady prawo do odprawy emerytalnej.

Kodeksowe minimum wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie. Układ zbiorowy, regulamin wynagradzania albo szczególne przepisy dotyczące określonej grupy zawodowej mogą przewidywać wyższą kwotę.

Odprawa jest świadczeniem jednorazowym. Osoba, która raz ją otrzymała, nie nabywa ponownie prawa do kolejnej odprawy emerytalno-rentowej przy następnym zakończeniu zatrudnienia.

Ma to znaczenie właśnie wtedy, gdy pracownik formalnie rozwiązuje umowę w celu przejścia na emeryturę, a następnie wraca do tej samej firmy. Pierwsze rozwiązanie zatrudnienia związane z przejściem na emeryturę może powodować powstanie prawa do odprawy, ale kolejne odejście po kilku latach nie daje drugiej ustawowej odprawy.

Co z urlopem przy rozwiązaniu umowy przed emeryturą?

Formalne zakończenie dotychczasowej umowy oznacza konieczność normalnego rozliczenia urlopu wypoczynkowego.

Pracodawca może skierować pracownika na urlop podczas okresu wypowiedzenia. Jeżeli w dniu rozwiązania umowy pozostaną niewykorzystane dni, trzeba je rozliczyć zgodnie z przepisami dotyczącymi ekwiwalentu pieniężnego.

Jeżeli następnie ten sam pracownik zostanie ponownie zatrudniony, powstaje nowy stosunek pracy. Nie oznacza to automatycznego przeniesienia niewykorzystanego urlopu ze starej umowy do nowej.

Przy rozwiązaniu umowy pod koniec roku może więc mieć znaczenie odpowiednie zaplanowanie urlopu, wypłaty ekwiwalentu, odprawy emerytalnej i daty ponownego zatrudnienia.

Praca bez pobierania emerytury czy pensja razem z emeryturą?

Pierwszy wariant polega na dalszej pracy bez uruchamiania świadczenia. Pracownik nadal gromadzi składki, może zwiększyć przyszłą emeryturę i – po spełnieniu warunków – korzystać z ulgi PIT dla pracujących seniorów.

Drugi wariant wymaga rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy, uruchomienia świadczenia i ewentualnego ponownego zatrudnienia. Od tej pory można jednocześnie pobierać pensję oraz emeryturę, a nowe składki mogą później posłużyć do przeliczenia świadczenia.

Nie istnieje rozwiązanie korzystniejsze dla każdego. Znaczenie mają wysokość prognozowanej emerytury, wynagrodzenie, podatki, długość dalszej pracy oraz to, jak duży wzrost świadczenia może przynieść jego odroczenie.

Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić prognozę emerytury w eZUS i porównać kilka terminów rozpoczęcia świadczenia. Różnica pomiędzy przejściem na emeryturę od razu po osiągnięciu wieku a dalszą pracą przez kolejny rok może być zauważalna.

Jak przejść na emeryturę i nadal pracować?

Najpierw warto uzgodnić z pracodawcą, czy firma jest zainteresowana dalszą współpracą po formalnym zakończeniu obecnej umowy. Dopiero wtedy można rozsądnie zaplanować rozwiązanie stosunku pracy.

Następnie trzeba zakończyć umowy z pracodawcami, u których zatrudnienie było kontynuowane bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, odebrać świadectwo pracy i przekazać ZUS dokument potrzebny do wypłaty świadczenia.

Po spełnieniu tego warunku można ponownie podjąć zatrudnienie. Emeryt, który osiągnął powszechny wiek emerytalny, może wtedy jednocześnie otrzymywać świadczenie i pensję bez zwykłych limitów zarobkowych dotyczących wcześniejszych emerytów.

Jeżeli natomiast pracownik nie chce jeszcze pobierać emerytury, nie musi wykonywać żadnej z tych czynności. Może pozostać na dotychczasowej umowie i kontynuować pracę tak długo, jak długo trwa stosunek pracy.