Rodzina zmarłej osoby nie zawsze wie, w których bankach miała ona konta, lokaty lub rachunki związane z działalnością gospodarczą. Przeszukiwanie dokumentów i kontaktowanie się osobno z każdą instytucją nie jest jednak jedynym rozwiązaniem. Spadkobierca może skorzystać z Centralnej informacji o rachunkach i za pośrednictwem jednego banku wysłać zapytanie do wszystkich banków oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych uczestniczących w tym systemie.

Centralna informacja o rachunkach pozwala ustalić, która instytucja prowadziła konto bankowe zmarłego i jaki był numer rachunku. Nie pokazuje jednak salda ani historii operacji. Po otrzymaniu zbiorczego zestawienia spadkobierca musi zwrócić się bezpośrednio do wskazanego banku lub SKOK-u, aby uzyskać szczegółowe informacje i rozpocząć procedurę wypłaty pieniędzy.

Z usługi nie może skorzystać dowolny członek rodziny wyłącznie na podstawie aktu zgonu. Wnioskodawca musi wcześniej uzyskać dokument potwierdzający, że jest spadkobiercą. Może nim być prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Czym jest Centralna informacja o rachunkach?

Centralna informacja o rachunkach jest rozwiązaniem umożliwiającym poszukiwanie rachunków prowadzonych przez banki i SKOK-i. Działa od 2016 roku i została utworzona przede wszystkim po to, aby ułatwić odnajdywanie kont należących do osób zmarłych oraz rachunków, o których zapomnieli ich właściciele.

System jest prowadzony przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Nie jest to jednak jedna baza, w której przechowywane są salda i pełne historie wszystkich kont bankowych w Polsce. Centralna informacja działa jako platforma przesyłająca zapytanie do poszczególnych banków i kas, a następnie łącząca otrzymane od nich odpowiedzi w jedno zestawienie.

Przed uruchomieniem tego rozwiązania spadkobierca, który nie wiedział, gdzie zmarły posiadał rachunek, musiał zwracać się osobno do kolejnych banków. Obecnie wystarczy złożyć jeden wniosek w wybranej instytucji. Nie trzeba przy tym korzystać z banku, w którym zmarły rzeczywiście miał konto.

Techniczna wymiana zapytań i odpowiedzi odbywa się przy wykorzystaniu infrastruktury KIR. Więcej o narzędziu służącym do elektronicznej komunikacji pomiędzy bankami i uprawnionymi instytucjami można przeczytać w artykule wyjaśniającym, czym jest system OGNiWO.

Kto może szukać rachunku bankowego zmarłej osoby?

Wniosek o udostępnienie zbiorczej informacji może złożyć osoba, która uzyskała tytuł prawny do spadku po właścicielu rachunku. W praktyce oznacza to spadkobiercę, którego prawa zostały już formalnie potwierdzone.

Nie wystarczy być małżonkiem, dzieckiem, rodzicem albo rodzeństwem zmarłego. Bank nie może udostępnić informacji wyłącznie na podstawie pokrewieństwa, wspólnego adresu zamieszkania lub okazania aktu zgonu. Obowiązuje go tajemnica bankowa, dlatego musi najpierw sprawdzić, czy wnioskodawca rzeczywiście posiada prawo do spadku.

Wniosek może złożyć każdy ze spadkobierców osobno. Nie trzeba uzyskiwać zgody wszystkich pozostałych osób dziedziczących ani pojawiać się wspólnie w placówce. Informacja służy ustaleniu składników majątku należącego do spadku, dlatego każdy spadkobierca posiadający wymagany dokument powinien móc o nią wystąpić.

Prawo do skorzystania z systemu ma także właściciel rachunku poszukujący własnych, zapomnianych kont. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej uprawnienie może przysługiwać również zarządcy sukcesyjnemu.

Czy można szukać konta przed przeprowadzeniem sprawy spadkowej?

Spadkobierca nie otrzyma informacji z Centralnej informacji o rachunkach, jeżeli nie dysponuje jeszcze dokumentem potwierdzającym prawo do spadku. Bank musi zweryfikować tytuł prawny przed przesłaniem zapytania do pozostałych instytucji.

Najpierw trzeba więc uzyskać prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Dopiero później można wystąpić o zbiorczą informację. Taką procedurę wskazują zarówno KIR, jak i Rzecznik Finansowy.

Może to prowadzić do praktycznego problemu. Spadkobiercy chcieliby przed podjęciem decyzji poznać wartość majątku i długów zmarłego, ale Centralna informacja staje się dla nich dostępna dopiero po formalnym potwierdzeniu dziedziczenia.

Uzyskanie dokumentu potwierdzającego nabycie spadku nie jest jednak tym samym co przeprowadzenie działu spadku. Stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia wskazuje, kto dziedziczy i w jakim udziale. Nie rozdziela jeszcze poszczególnych rachunków, nieruchomości i innych składników majątku pomiędzy konkretne osoby.

Gdzie złożyć wniosek o odnalezienie rachunku?

Wniosek można złożyć w dowolnym banku albo spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej uczestniczącej w Centralnej informacji. Nie musi być to instytucja, w której zmarły posiadał rachunek. Wnioskodawca nie musi również być jej dotychczasowym klientem.

Można więc wybrać placówkę znajdującą się najbliżej miejsca zamieszkania. Bank przyjmujący wniosek sprawdzi dokumenty, pobierze ewentualną opłatę i skieruje zapytanie do Centralnej informacji.

Nie składa się osobnego wniosku bezpośrednio do Krajowej Izby Rozliczeniowej. KIR obsługuje system, ale kontakt z osobą poszukującą rachunku odbywa się za pośrednictwem banku albo SKOK-u.

Na stronie KIR dostępny jest wzór wniosku. Poszczególne banki mogą też udostępniać własne formularze. Przed wizytą warto skontaktować się z wybraną placówką i potwierdzić, czy przyjmuje takie wnioski na miejscu oraz jakie dokumenty trzeba przynieść w oryginale.

Jakie dokumenty trzeba przygotować?

Podstawowym dokumentem jest prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Dokument musi jednoznacznie potwierdzać, że wnioskodawca dziedziczy po osobie, której rachunków poszukuje.

Potrzebny będzie także dokument tożsamości. Bank może poprosić o podanie danych zmarłego, w szczególności imienia, nazwiska, numeru PESEL i daty śmierci. Im dokładniejsze informacje zostaną przekazane, tym mniejsze ryzyko, że któryś bank nie będzie w stanie prawidłowo zidentyfikować klienta.

Sam akt zgonu nie zastępuje dokumentu potwierdzającego prawa spadkowe. Może być jednak potrzebny jako dokument uzupełniający, zależnie od procedury stosowanej przez instytucję przyjmującą wniosek.

Zarządca sukcesyjny poszukujący rachunków związanych z jednoosobową działalnością gospodarczą powinien przedstawić dokument potwierdzający ustanowienie zarządu sukcesyjnego i powołanie go do tej funkcji. Może nim być odpowiedni wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Jak działa wyszukiwanie rachunku zmarłego?

Po otrzymaniu wniosku bank albo SKOK sprawdza tożsamość wnioskodawcy oraz przedstawiony przez niego tytuł prawny. Jeżeli dokumenty są prawidłowe, instytucja przesyła zapytanie do Centralnej informacji.

Zapytanie trafia do wszystkich banków i SKOK-ów uczestniczących w systemie. Każda instytucja sprawdza własne dane i przekazuje informację o rachunkach należących do wskazanej osoby albo o braku takich rachunków.

Odpowiedzi wracają do Centralnej informacji, która tworzy zbiorcze zestawienie. Dokument jest następnie przesyłany do banku lub kasy, w której złożono wniosek. Wnioskodawca odbiera informację w tej samej instytucji.

KIR nie ustala samodzielnie, w którym banku zmarły miał konto. Przekazuje zapytania i łączy odpowiedzi pochodzące od poszczególnych uczestników. Jeżeli jeden z banków prześle niepełne albo błędne dane, instytucja przyjmująca wniosek i sama KIR nie zawsze będą mogły samodzielnie zweryfikować ich poprawność.

Ile trwa uzyskanie informacji o rachunkach?

Banki i SKOK-i mają obowiązek odpowiedzieć na zapytanie Centralnej informacji niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od jego otrzymania. Po zebraniu odpowiedzi zbiorcza informacja jest przekazywana do instytucji obsługującej wnioskodawcę.

Nie oznacza to, że klient zawsze otrzyma gotowy dokument dokładnie po trzech dniach. Dodatkowy czas może być potrzebny na przyjęcie wniosku, weryfikację tytułu prawnego, przesłanie zapytania oraz przekazanie gotowej odpowiedzi klientowi.

Prawo wymaga, aby bank pozyskał informację i dostarczył ją wnioskodawcy niezwłocznie. Jeżeli procedura przeciąga się bez wyjaśnienia, warto poprosić bank o podanie statusu sprawy. W przypadku długiego opóźnienia można złożyć pisemną reklamację.

Ile kosztuje Centralna informacja o rachunkach?

Bank lub SKOK może pobrać opłatę za przygotowanie zbiorczej informacji. Jej wysokość zależy od tabeli opłat stosowanej przez konkretną instytucję.

Przepisy ograniczają wysokość opłaty. Nie może być ona wyższa niż koszt wygenerowania informacji. Bank nie powinien więc traktować usługi jako dodatkowego produktu przynoszącego znaczący zarobek.

Kwoty pobierane przez poszczególne instytucje mogą się różnić, dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić cennik kilku banków. Wybranie innej placówki nie wpływa na zakres wyszukiwania, ponieważ każde prawidłowo przekazane zapytanie jest kierowane do wszystkich uczestników systemu.

Opłata dotyczy uzyskania zbiorczej informacji. Bank, w którym zostanie odnaleziony rachunek, może stosować oddzielne opłaty za przygotowanie szczegółowej historii operacji, wydanie kopii dokumentów albo wykonanie innych czynności związanych z obsługą spadkobiercy.

Jakie informacje znajdą się w odpowiedzi?

Zbiorcza informacja wskazuje banki i SKOK-i, które prowadzą albo prowadziły rachunki należące do zmarłego. Zawiera również numery rachunków oraz informację, czy nadal są one prowadzone.

Dokument może wskazywać, że określony rachunek był wspólny. Nie ujawni jednak danych drugiego współposiadacza. Ochrona jego prywatności obowiązuje niezależnie od tego, że jeden z właścicieli konta zmarł.

W zestawieniu mogą znaleźć się również informacje o umowach rachunków, które zostały rozwiązane lub wygasły z powodu śmierci posiadacza albo wieloletniego braku dyspozycji. Według informacji KIR system obejmuje rachunki bankowe osób fizycznych, imienne rachunki w SKOK-ach oraz konta związane z prowadzeniem jednoosobowej działalności gospodarczej.

Otrzymany dokument odpowiada przede wszystkim na pytanie, gdzie znajdował się rachunek. Nie zastępuje szczegółowej informacji uzyskiwanej później bezpośrednio w banku.

Czy Centralna informacja pokazuje saldo rachunku?

Zbiorcza informacja nie zawiera wysokości pieniędzy zgromadzonych na koncie. Nie pokazuje również, czy saldo było dodatnie, czy rachunek był zadłużony.

Brak salda jest rozwiązaniem celowym. Zadaniem systemu jest wskazanie instytucji prowadzącej rachunek, a nie przekazanie całej dokumentacji bankowej w jednym zestawieniu. Po odnalezieniu konta spadkobierca powinien skontaktować się bezpośrednio z bankiem i przedstawić dokumenty potwierdzające swoje prawa.

Dopiero właściwy bank może przekazać informację o stanie środków, naliczonych odsetkach, zadłużeniu, blokadach oraz operacjach wykonanych na rachunku. Zakres udostępnianej historii może zależeć od treści wniosku i tego, czy dane mają znaczenie dla rozliczenia spadku.

Centralna informacja nie pozwala więc przed przyjęciem spadku szybko ustalić, czy zmarły pozostawił na kontach więcej pieniędzy niż długów. Spadkobierca musi najpierw uzyskać tytuł prawny, odnaleźć rachunki, a następnie zwrócić się do każdej wskazanej instytucji.

Czy można znaleźć w ten sposób lokaty zmarłego?

Lokata terminowa prowadzona jako rachunek bankowy powinna zostać uwzględniona w odpowiedzi. Podobnie może być z rachunkiem oszczędnościowym, kontem walutowym oraz innym rachunkiem prowadzonym dla osoby fizycznej.

Zbiorcza informacja nie zawsze wskaże jednak dokładny rodzaj produktu. Spadkobierca może otrzymać numer rachunku oraz nazwę instytucji, ale dopiero bank wyjaśni, czy był to rachunek osobisty, lokata, konto oszczędnościowe albo rachunek związany z działalnością gospodarczą.

System nie służy do poszukiwania wszystkich produktów finansowych. Nie znajdzie rachunku maklerskiego, jednostek funduszu inwestycyjnego, polisy ubezpieczeniowej, obligacji przechowywanych poza rachunkiem bankowym ani inwestycji znajdujących się w domu maklerskim. KIR wyraźnie oddziela rachunki bankowe od pozostałych rodzajów majątku finansowego.

Jeżeli zmarły korzystał z banku także jako pośrednika przy kupowaniu inwestycji, trzeba sprawdzić, która instytucja była rzeczywistą stroną umowy. Produkt widoczny w jednej aplikacji bankowej nie zawsze jest prowadzony przez sam bank.

Czy system odnajdzie rachunek wspólny?

Centralna informacja obejmuje także rachunki wspólne, których zmarły był współposiadaczem. W zestawieniu pojawi się informacja, że konto miało więcej niż jednego właściciela, ale bez podania danych pozostałej osoby.

Odnalezienie rachunku wspólnego nie oznacza, że wszystkie znajdujące się na nim pieniądze należą do spadku. Trzeba ustalić udział zmarłego oraz zasady wynikające z umowy zawartej z bankiem. Znaczenie może mieć również źródło środków i ustrój majątkowy obowiązujący pomiędzy małżonkami.

Banki różnie regulują dalsze funkcjonowanie rachunku po śmierci jednego ze współposiadaczy. Część pozwala pozostałej osobie nadal korzystać z konta, inne blokują określone operacje albo przekształcają rachunek. Szczegółowe zasady powinny wynikać z umowy i regulaminu.

Szerzej opisujemy to w artykule wyjaśniającym, co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela.

Czy małżonek może znaleźć konto bez dokumentów spadkowych?

Małżonek zmarłego nie otrzyma zbiorczej informacji wyłącznie na podstawie aktu małżeństwa. Nawet gdy małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej, bank musi respektować tajemnicę bankową i sprawdzić tytuł prawny osoby składającej wniosek.

Rzecznik Finansowy wskazuje, że małżonek powinien przedstawić akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Dopiero wtedy może uzyskać informację o rachunkach i wystąpić do właściwych banków o rozliczenie środków.

Nie oznacza to, że wszystkie pieniądze zapisane na indywidualnym rachunku zmarłego stanowią jego majątek osobisty. Część środków może należeć do majątku wspólnego małżonków. Ustalenie tego nie odbywa się jednak automatycznie w ramach Centralnej informacji.

Czy można odnaleźć konto firmowe zmarłego przedsiębiorcy?

Centralna informacja obejmuje rachunki należące do osoby fizycznej, również wtedy, gdy były prowadzone w związku z jednoosobową działalnością gospodarczą. Spadkobierca może więc odnaleźć konto wykorzystywane przez zmarłego przedsiębiorcę.

Wniosek może złożyć także zarządca sukcesyjny, jeżeli został prawidłowo ustanowiony. Rzecznik Finansowy wskazuje, że powinien on przedstawić dokument z CEIDG potwierdzający istnienie zarządu sukcesyjnego i powołanie konkretnej osoby do tej funkcji.

Inaczej wygląda sytuacja rachunku należącego do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo innej osoby prawnej. Taki rachunek jest własnością spółki, a nie jej zmarłego wspólnika lub członka zarządu. Śmierć udziałowca nie powoduje, że firmowy rachunek staje się składnikiem jego prywatnego spadku.

Czy informacja obejmuje rachunki istniejące w dniu śmierci?

Zbiorcza informacja przeznaczona dla spadkobiercy powinna obejmować rachunki, które należały do zmarłego w chwili jego śmierci. Dotyczy to także kont, których umowy zostały później formalnie rozwiązane z powodu zgonu posiadacza.

W 2024 roku Komisja Nadzoru Finansowego wyjaśniła Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że informacja powinna uwzględniać wszystkie rachunki prowadzone na dzień śmierci właściciela, niezależnie od tego, ile czasu później spadkobierca składa zapytanie.

Może się jednak zdarzyć, że zestawienie nie pokaże rachunku zamkniętego jeszcze przed śmiercią. Dostępność informacji o dawnych kontach zależy między innymi od okresu przechowywania danych przez bank.

Jeżeli spadkobierca posiada dokumenty wskazujące na istnienie rachunku, którego nie ma w zestawieniu, powinien zwrócić się bezpośrednio do konkretnej instytucji. W przypadku podejrzenia nieprawidłowości można złożyć reklamację i poprosić bank o wyjaśnienie, jakie dane przekazał do Centralnej informacji.

Czy Centralna informacja pokazuje historię operacji?

Zbiorcze zestawienie nie zawiera historii przelewów, wypłat kartą ani operacji gotówkowych. Nie pozwala sprawdzić, czy ktoś korzystał z rachunku krótko przed śmiercią właściciela albo wypłacił pieniądze już po jego zgonie.

Po odnalezieniu banku spadkobierca może wystąpić bezpośrednio o informacje potrzebne do ustalenia masy spadkowej. Prawo do uzyskania historii nie zawsze będzie jednak nieograniczone, szczególnie gdy rachunek został zamknięty jeszcze przed śmiercią.

Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że w przypadku konta zamkniętego przed otwarciem spadku bank może nadal powoływać się na tajemnicę bankową. Uzyskanie historii takiego rachunku może wymagać zwrócenia się do sądu prowadzącego postępowanie dotyczące spadku.

Jeżeli istnieje podejrzenie wypłacenia pieniędzy przez osobę nieuprawnioną, należy zachować wszystkie dokumenty, złożyć reklamację w banku i rozważyć podjęcie dalszych kroków prawnych.

Co zrobić po znalezieniu rachunku bankowego?

Po otrzymaniu zbiorczej informacji trzeba skontaktować się osobno z każdym bankiem albo SKOK-iem wskazanym w zestawieniu. Centralna informacja nie wypłaca pieniędzy i nie zamyka rachunków.

W banku należy ponownie przedstawić dokument tożsamości oraz dokument potwierdzający prawa do spadku. Instytucja może także poprosić o akt zgonu, dane pozostałych spadkobierców i dokumenty związane z działem spadku.

Bank powinien przekazać informację o saldzie oraz wyjaśnić procedurę wypłaty. Jeżeli spadkobierców jest kilku, środki należące do spadku powinny zostać rozliczone zgodnie z przysługującymi im udziałami. W bardziej skomplikowanej sytuacji konieczne może być przedstawienie umowy o dział spadku albo prawomocnego orzeczenia sądu.

Trzeba również sprawdzić, czy z rachunku wcześniej wypłacono pieniądze na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci albo w celu zwrotu kosztów pogrzebu. Takie kwoty mogą nie wchodzić do masy spadkowej, dlatego saldo z dnia śmierci nie zawsze będzie równe sumie podlegającej podziałowi.

Czy bank może odmówić wypłaty pieniędzy?

Bank może wstrzymać wypłatę, jeżeli przedstawione dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie praw wnioskodawcy albo istnieje spór pomiędzy spadkobiercami. Może również wymagać dodatkowych dokumentów, gdy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wskazuje jedynie udziały, ale nie rozstrzyga, komu ma przypaść konkretny rachunek.

Nie powinien natomiast bez uzasadnienia żądać dokumentów, które nie są potrzebne do rozliczenia środków. Każde dodatkowe wymaganie warto poprosić o przedstawienie na piśmie wraz ze wskazaniem podstawy prawnej lub odpowiedniego postanowienia regulaminu.

Rzecznik Finansowy wskazuje, że nie ma jednego ustawowego terminu na wypłatę środków spadkobiercy, ale bank powinien wykonać ją niezwłocznie po otrzymaniu kompletu wymaganych dokumentów.

Jeżeli instytucja przez długi czas nie przekazuje pieniędzy ani nie wyjaśnia przyczyny opóźnienia, należy złożyć reklamację. Po jej odrzuceniu można zwrócić się do Rzecznika Finansowego lub dochodzić swoich praw na drodze sądowej.

Czy odnalezione pieniądze są chronione przez BFG?

Jeżeli rachunek nadal jest prowadzony przez działający bank albo SKOK, znajdujące się na nim pieniądze mogą korzystać z ochrony systemu gwarantowania depozytów. Podstawowy limit wynosi równowartość 100 000 euro dla jednego deponenta w jednej instytucji.

Śmierć właściciela nie powoduje automatycznego wyłączenia środków z ochrony. Sytuacja może jednak wymagać indywidualnego ustalenia, szczególnie gdy doszło już do nabycia spadku przez kilka osób albo bank znalazł się w przymusowej restrukturyzacji.

Zasady gwarantowania oszczędności zostały opisane w artykule Bankowy Fundusz Gwarancyjny – jakie pieniądze i do jakiej kwoty chroni?.

Czy warto składać wniosek, gdy nie wiadomo, czy zmarły miał konto?

Centralna informacja jest najbardziej przydatna właśnie wtedy, gdy rodzina nie posiada pewnych informacji. Zmarły mógł korzystać z bankowości elektronicznej, nie otrzymywać papierowych wyciągów i nie przechowywać umów w domu. Konto mogło być również założone wiele lat wcześniej i używane tylko sporadycznie.

Koszt złożenia wniosku jest zwykle niewielki w porównaniu z ryzykiem pominięcia oszczędności należących do spadku. Odnaleziony rachunek może zawierać niewielką kwotę, ale może też prowadzić do lokaty, oszczędności w walucie obcej albo pieniędzy związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Trzeba pamiętać, że otrzymana odpowiedź nie obejmie całego majątku finansowego. Brak rachunków w Centralnej informacji nie oznacza, że zmarły nie posiadał jednostek funduszy, papierów wartościowych, polis, kryptowalut albo rachunków prowadzonych przez zagraniczne instytucje.

Centralna informacja o rachunkach jest więc punktem wyjścia do poszukiwania pieniędzy na kontach bankowych, ale nie zastępuje dokładnego sprawdzenia dokumentów, poczty elektronicznej i innych informacji pozostawionych przez zmarłego. Po odnalezieniu rachunku konieczny jest bezpośredni kontakt z bankiem, który ustali saldo, zweryfikuje prawa spadkobierców i przeprowadzi właściwe rozliczenie.